Pierwszy stały fort Twierdzy Przemyśl, odnowiony w latach 2023-2025, z odtworzonymi wnętrzami koszar; zwiedzanie z przewodnikiem po rezerwacji.
Początki fortu sięgają 1854 roku, gdy w czasie kryzysu krymskiego Austriacy usypali tu siedmioboczny szaniec nr 4 obozu warownego. Budowę stałego fortu rozpoczęto w 1881 roku pod kierunkiem gen. Antona Wernera. Był to stosunkowo nieduży, jednowałowy fort artyleryjski z betonowymi koszarami szyjowymi; po raz pierwszy w twierdzy użyto tu betonu. Do 1900 roku fort modernizowano.
W czasie oblężeń 1914-1915 nie był bezpośrednio atakowany, a przy kapitulacji wysadzono tylko kaponiery. Między wojnami służył jako składnica wojskowa, a po 1945 roku jako magazyn zakładów produkujących soki i wina owocowe.
Fort odnowiono w latach 2013-2015 i 2023-2025. W koszarach odtworzono salę oficerską, salę żołnierską, kuchnię i magazyn żywności, a w jednej z kazamat urządzono wystawę o lotnictwie obu wojen. Zwiedzanie jest możliwe tylko z przewodnikiem, po wcześniejszej rezerwacji i z biletem łączonym z fortem XI „Duńkowiczki”. Do fortu prowadzi czarny szlak forteczny z Kuńkowiec albo z przemyskiej dzielnicy Lipowica.
Zdjęcia: fot. Mach240390, CC BY 4.0; fot. Damian Pękalski, CC BY-SA 4.0.
