Pałac na dawnym wzgórzu zamkowym nad Birczą, przebudowany w XIX wieku przez Kowalskich, spalony w 1945 roku i odbudowany jako szkoła.
Pałac stoi na wzgórzu na wschód od miasteczka Bircza, oddzielonym od niego wąwozem. Budowla obronna kontrolowała tu drogi do Przemyśla, Sanoka i na Węgry. Prawdopodobnie najpierw był to obronny dwór Bireckich z przełomu XVI i XVII wieku, w pierwszej połowie XVIII wieku drewniany zamek Błońskich, a na początku XIX wieku Humniccy postawili na starych piwnicach murowaną budowlę.
W 1841 roku majątek kupili Kowalscy. W latach 60. XIX wieku przebudowali zespół: dostawili dwie baszty od północy, poprowadzili aleję i schody, założyli park i odsunęli od pałacu dawny trakt handlowy. W 1945 roku, w czasie walk polsko-ukraińskich, pałac spłonął.
W latach 50. budynek częściowo odbudowano na szkołę, a około 1970 roku zaadaptowano na internat. Pałac można obejrzeć z zewnątrz, a obok zachował się park podworski. Bircza to dobra baza do wycieczek po południowej części Pogórza Przemyskiego, m.in. do dawnych cerkwi w Rudawce i Kotowie.
Zdjęcia: fot. Birczanin, Public domain.
